Stefan Grzyb ps. "Adam", "Zdrowie" - kurier na trasie "Las", powstaniec warszawski.

Urodził się 2 września 1913 r. w Sanoku, syn Bronisławy i Franciszka. Nauczyciel, pracował w szkole w Buku koło Dołżycy (1935-1937), potem, do wybuchu wojny, uczył w szkole Duszatynie koło Komańczy. Po aresztowaniu i wywiezieniu do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen pod koniec 1939 roku ojca, Franciszka Grzyba, również nauczyciela (zginął w obozie) Stefan ucieka z Sanoka do Komańczy, gdzie zatrudnił się jako dyspozytor przy transporcie drewna. Mając dokumenty pozwalające mu swobodne poruszanie się w terenie przygranicznym pomagał uchodźcom idącym na Węgry. W kwietniu 1940 został aresztowany, ale podczas transportu do więzienia w Sanoku zdołał uciec. Przeszedł na stronę węgierską i od maja 1940 roku był kurierem na trasie Kolonice _ Sanok, a po likwidacji konsulatu w Ungwarze, od początku 1941 r. na trasie z Budapesztu, przez Żubracze, do Sanoka.

Trasa "Las" była w latach 1940-1942 główną trasą kurierską. Baza "Romek" kierowała na nią liczne przesyłki pieniężne, a do końca 1940 r. broń i inne materiały dywersyjne. Stefan Grzyb i Kazimierz Sołtysik byli najdłużej na tej trasie chodzącymi kurierami. W pracę konspiracyjną zaangażowana była jego siostra _ Janina Grzyb (po wyjściu za maż - Jaklik), która nieraz przyjeżdżała po pocztę do Żubraczego.

W kwietniu 1941 r. Stefan Grzyb wraz z Kazimierzem Sołtysikiem został aresztowany na terenie Węgier, pod zarzutem przemytu dolarów. Po ciężkim śledztwie skazany został na rok więzienia. Po zwolnieniu z więzienia przerzucony do Kraju, do oddziału partyzanckiego w Puszczy Kampinoskiej. Uczestniczył w Powstaniu Warszawskim, walczył w II Obwodzie "Żywiciel" (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej, następnie w Grupie "Kampinos" - 78. pułk piechoty - 1. kompania, 17 sierpnia 1944 r. przeszedł wraz z oddziałami ponownie na Żoliborz, stamtąd trzykrotnie przeprowadzał na Starówkę transport broni, 16 września został ranny. Po wojnie mieszkał początkowo na Pomorzu, potem w Warszawie. W latach osiemdziesiątych spotykał się z młodzieżą, brał udział w rajdach _Szlakiem kurierów beskidzkich_ organizowanych przez PTTK Brzozów. Był uczestnikiem I Zjazdu Kurierów i Emisariuszy KG ZWZ _AK w Krakowie, w 1988 r.

Zmarł w Sanoku 30 września 1999. Odznaczony Krzyżem Walecznych oraz Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami.

Biogram w trakcie tworzenia

    Opracowano na podstawie:
  • Relacja Janusza Jaklik, syna Janiny Grzyb-Jaklik, siostrzeniec Stefana Grzyba oraz Anny Borowskiej, córka Janiny Grzyb-Jaklik, siostrzenica S. Grzyba (rękopis nie autoryzowany).
  • Helena Latkowska _ Rudzińska - Łączność zagraniczna Komendy Głównej Armii Krajowej 1939-1944. Odcinek Południe, KUL, 1985 (s. 116-117)

Autor: Krystyna Chowaniec

Design by Piotr Siuta