Marciak Jan (1898 – 1962)

ur. w Przemyślu 18 grudnia 1898 r. W latach 1908-1914 uczęszczał do Gimnazjum im. Kazimierza Morawskiego w Przemyślu. Kiedy wybuchła I wojna światowa przerwał naukę. W roku 1916 przymusowo wcielony do wojska austriackiego. Po przeszkoleniu wysłany na front , gdzie został ciężko ranny w 1917 r. Po leczeniu odesłany do domu. Brał udział w działaniach POW w Przemyślu. W 1918 r. walczył w Armii Ochotniczej Wojsk Polskich – odniósł rany pod Lwowem. Po wyleczeniu urlopowany do ukończenia VIII klasy gimnazjum. Po złożeniu matury przydzielony do Komisji Kwaterunkowej. W dniu 6 listopada 1921 r. bezterminowo urlopowany. W 1923 r. przeniesiony do formacji wojskowych pospolitego ruszenia. W tym samym roku podjął pracę w lasach należących do dóbr Augusta hr. Krasickiego z Leska.

W 1926 r. złożył państwowy egzamin dla leśniczych przed komisją wojewódzką we Lwowie. Tam też został zatrudniony jako leśniczy i pracował do czasu wysiedlenia go przez Ukraińców. Na początku 1940 r. nielegalnie przekroczył granicę na Sanie i ponownie podjął pracę w charakterze leśniczego w lasach Kalnicy k/ Zagórza, u mieszkającego wtedy w Porażu Augusta hr. Krasickiego. Razem z podwładnymi gajowymi pomagał w przedzieraniu się przez teren Bieszczadów uciekinierom z Polski na Węgry, którzy zamierzali walczyć w PSZ na Zachodzie. Po uruchomieniu przez ZWZ trasy kuriersko-przerzutowej „LAS”, prowadził w Kanicy punkt kontaktowy na tej trasie. U niego w kalnickim leśnictwie został w latach 1940-1942 zainstalowany i fikcyjnie zatrudniony na stanowisku gajowego ppor. Jan Rerutko ps. „Drzazga”, organizator szlaków przerzutowych na Węgry.

Od 1943 r. był dowódcą w stopniu chorążego ps. „Dąb” Placówki AK nr VII Baligród z kwaterą w Kalnicy. W 1944 r. doszczętnie obrabowany z mienia przez bandę ukraińską. Na początku czerwca tego samego roku przed akcją „Burza” dołączył ze swoją grupą konspiracyjną do zgrupowania partyzanckiego AK o kryptonimie KN-23 „Południe” dowodzonego przez mjr. AK Adama Winogrodzkiego ps. „Korwin”, gdzie dowodził plutonem obserwacyjno-zwiadowczym. Z oddziałem partyzanckim mjr. A. Winogrodzkiego w ramach akcji „Burza” wyruszył w lasy Sanocczyzny i brał udział we wszystkich potyczkach tego oddziału oraz działalności dywersyjnej przeciw okupantowi niemieckiemu i banderowcom.

Po przejściu linii frontu wojennego i porozumieniu z dowództwem odcinka frontu Armii Czerwonej 19 września 1944 r. oddział partyzancki rozwiązano. W latach 1944-1950 był zatrudniony jako leśniczy Państwowego Nadleśnictwa Sanok. W 1949 roku ukończył kurs dla nadleśniczych przy DLP Okręgu Wrocławskiego. W okresie 1950-1957 pełnił obowiązki nadleśniczego Nadleśnictwa Komańcza. W 1956 r. wyraził swoje niezadowolenie wobec wyższych przełożonych, kiedy z biura nadleśnictwa przesunięto do tworzonego nadleśnictwa w Nowym Łupkowie dwóch urzędników zajmujących stanowiska adiunkta leśnego i sekretarza nadleśnictwa, a na ich miejsce nakazano w listopadzie 1955 r. przyjąć i zakwaterować w klasztorze sióstr Nazaretanek w Komańczy, przysłanych z Warszawy z ministerialnymi skierowaniami do pracy Hannę Gubernat i Stefana Nowaczka, którzy później okazali się agentami UBP, a w klasztorze mieszkali nad celą, w której przytrzymywany był prymas kard. Stefan Wyszyński.

Jesienią 1957 r. prawdopodobnie z powodu wcześniejszej krytyki sposobu obsadzania personalnego biura nadleśnictwa i „akowskiej” przeszłości przeniesiony został do Nadleśnictwa Łupków, gdzie piastował stanowisko leśniczego. Następnie pod koniec 1958 roku został zatrudniony jako instruktor techniczny w Rejonie Lasów Państwowych Rymanów, a w 1959 r. jako instruktor techniczny w dziale technicznym w Zespole Nadleśnictw Sanok. Zmarł 18 lipca 1962 r. w sanockim szpitalu. Po śmierci pochowany na Cmentarzu Posada przy ul. K. Lipińskiego w Sanoku. Grobem opiekuje się koło kombatantów ŚZŻAK w Sanoku.

Opracował: Edward Orłowski

Design by Piotr Siuta